Dopełnienie jest częścią zdania, która określa orzeczenie. Odpowiada na pytania wszystkich przypadków z wyjątkiem mianownika i wołacza.
Dopełnienie - rodzaje
W języku polskim wyróżniamy dwa rodzaje dopełnień: bliższe i dalsze.
Dopełnienie bliższe
Zazwyczaj występuje w bierniku (ale zdarza się, że przyjmuje też formę dopełniacza lub narzędnika). Można je rozpoznać po tym, że gdy przekształcimy zdanie ze strony czynnej na bierną staje się podmiotem.
Przykład:
Ania rozwiązuje zadanie. (dopełnienie bliższe w bierniku)
Zadanie jest rozwiązywane przez Anię. (dopełnienie stało się podmiotem)
Dopełnienie bliższe pojawia się tylko przy czasownikach przechodnich, czyli takich, które mogą tworzyć stronę bierną.
Dopełnienie dalsze
Charakteryzuje je to, że nie przekształca się w podmiot. Ma to związek z faktem, że zawsze towarzyszy czasownikom nieprzechodnim. Może występować w dopełniaczu, celowniku, bierniku, narzędniku lub miejscowniku.
Przykład:
Wciąż myślę o ukochanej. (dopełnienie w miejscowniku)
Dopełnienie - sposoby wyrażenia
Dopełnienie jest zależne od orzeczenia, z którym tworzy związek rządu. Orzeczenie jest tutaj "ważniejsze" i narzuca przypadek dopełnieniu. Zwykle dopełnienie wyraża się za pomocą rzeczownika, ale może pojawić się w zdaniu też jako zaimek rzeczowny, liczebnik, wyrażenie przyimkowe, przymiotnik, a nawet bezokolicznik.
Przykłady:
Mama czesze córkę. (dopełnienie wyrażone rzeczownikiem)
Kupiłem nam samochód. (dopełnienie wyrażone zaimkiem rzeczownym)
Zegar wybił piętnastą. (dopełnienie wyrażone liczebnikiem)
Wyszłam z koleżanką. (dopełnienie wyrażone za pomocą wyrażenia przyimkowego)
Podczas turnieju nagrodzono najlepszych. (dopełnienie wyrażone przymiotnikiem)
Mama kazała mi pójść po zakupy. (dopełnienie wyrażone bezokolicznikiem)
Komentarze