Fonetyczne środki stylistyczne - definicja, rodzaje

Fonetyczne środki stylistyczne to takie elementy języka, które są związane z dźwiękami, a dokładnie z brzmieniem wyrazów.

Fonetyczne środki stylistyczne - rodzaje

Do fonetycznych środków stylistycznych zaliczamy:

• onomatopeję,
• aliterację,
• kakofonię,
• eufonię,
• paronomazję,
• echolalię,
• instrumentację głoskową.

Onomatopeja

Polega na używaniu wyrazów naśladujących dźwięki natury, odgłosy zwierząt lub inne dźwięki pochodzące z naszego otoczenia.

Przykłady: miauczeć, szumieć, dudnić, hau-hau

Aliteracja

Kolejnym przykładem fonetycznego środka stylistycznego jest aliteracja. To celowe rozpoczynanie następujących po sobie wyrazów od tych samych głosek lub sylab. Aliterację można spotkać zazwyczaj w poezji, gdzie służy ekspresji wypowiedzi.

Przykład: król Karol kupił królowej Karolinie korale koloru koralowego

Kakofonia

Kakofonią nazywamy nagromadzenie dźwięków różnego pochodzenia, które razem tworzą niezestrojoną "muzykę", nieprzyjemną dla ucha. Bardzo często mamy z nią do czynienia w życiu codziennym. Dobrym przykładem jest hałas uliczny, w którym mieszają się dźwięki wydobywane przez samochody, sygnalizację świetlną, zwierzęta, ludzi itp.

Eufonia

Polega na doborze takich wyrazów, których zestawienie zapewnia przyjemne brzmienie. W związku z tym do tekstu zazwyczaj wprowadza się spółgłoski płynne: m, l, ł, n, ń. Przeciwieństwem eufonii jest kakofonia. 

Przykład: Lulajże Jezuniu, moja perełko, lulaj ulubione me Pieścidełko

Paronomazja

To zestawienie podobnie brzmiących słów w celu osiągnięcia określonego efektu stylistycznego. Najczęściej spotykanym rodzajem paronomazji jest rym, chociaż dzisiaj już raczej nie używa się tego określenia. Paronomazja może wydobywać ze słów nowe znaczenia.

Przykład: cykady na Cykladach (tytuł piosenki zespołu Maanam)

Echolalia

Powtarzanie tych samych słów dla podkreślenia rytmiczności wypowiedzi, często spotykane w przyśpiewkach ludowych. Współcześnie termin ten odnosi się też do zaburzenia występującego u małych dzieci.

Przykład: 

Instrumentacja głoskowa

Szczególnym rodzajem fonetycznego środka stylistycznego jest instrumentacja głoskowa. Odznacza się tym, że wpływa na warstwę brzmieniową całego utworu, dlatego też może posługiwać się większością wymienionych wyżej środków. Gromadzi podobnie brzmiące słowa, a tym samym wpływa na odbiór danego utworu. Przykładem instrumentacji głoskowej może być wiersz Deszcz jesienny Leopolda Staffa.