Leksykalne środki stylistyczne odnoszą się do słownictwa. Polegają na specjalnym doborze słów w celu powstania nowego kontekstu lub wywołania dodatkowych skojarzeń.
Leksykalne środki stylistyczne - rodzaje
Leksykalne środki stylistyczne możemy podzielić na kilka rodzajów ze względu na cechy, do których się odnoszą.
Słownictwo reprezentujące różne style wypowiedzi
Do tej grupy należą słowa charakterystyczne dla poszczególnych stylów wypowiedzi. Mogą to być:
- kolokwializmy - słowa charakterystyczne dla stylu potocznego, np. super;
- kancelaryzmy - słowa typowe dla stylu urzędowego, np. na dzień dzisiejszy;
- poetyzmy - słowa występujące tylko w stylu artystycznym, np. stągiew.
Słownictwo związane z zasięgiem chronologicznym
Kolejną grupę stanowią słowa, które możemy podzielić ze względu na ich występowanie w języku pod względem czasu. Są to:
- archaizmy - słowa, które kiedyś były używane, ale obecnie się ich nie stosuje, np. świekra;
- neologizmy - nowo utworzone słowa, które powstały w wyniku braku nazewnictwa danych przedmiotów lub zjawisk w języku, np. smażing;
- wyrazy modne - słowa, które są obecnie nadużywane w polszczyźnie, np. stylizacja;
Słownictwo związane z zasięgiem terytorialnym
Tutaj chodzi o słowa zwane regionalizmami. Są one charakterystyczne dla mieszkańców określonych obszarów. Przykładem może być określenie obuwia, w którym chodzimy po domu. Na przykład na Lubelszczyźnie nazywa się je ciapami, na Mazowszu - kapciami, zaś w Małopolsce - pantoflami.
Eufemizm
Słowo lub zwrot użyty w celu zastąpienia określenia, którego nie można użyć np. ze względów uczuciowych, kulturowych, propagandowych itp.
Przykład: spotkał się ze Stwórcą zamiast umarł
Peryfraza
Zastąpienie nazwy jakiegoś przedmiotu lub zjawiska bardziej rozbudowanym określeniem, ale nadal oddającym jego charakter.
Przykład: Kraj Kwitnącej Wiśni zamiast Japonia
Hiperbola
Celowe spotęgowanie jakiegoś zjawiska, cechy za pomocą słów. Ma to na celu podkreślenie wytworzenie jakiegoś nastroju, wywołanie silnych emocji itp.
Przykład: potworny widok zamiast okropny widok
Epitet
To wyraz (czasami też wyrażenie), które określa rzeczownik i podkreśla jego cechy. Dzięki temu możemy np. poznać stosunek mówiącego do przedmiotu wypowiedzi.
Przykład: odrażający postępek
Komentarze