Okolicznik jest częścią zdania, która określa czasownik. Dzięki niemu dowiadujemy się, jakie są, były lub będą okoliczności wykonania danej czynności.
Okolicznik - rodzaje
Wyróżniamy następujące rodzaje okoliczników:
- czasu - określa czas odbywania się danej czynności; odpowiada na pytania: kiedy? odkąd? dokąd? jak długo?, np. Przyjedź do mnie (kiedy?) w niedzielę;
- miejsca - wskazuje miejsce, w którym odbywa się czynność; odpowiada na pytania: gdzie? dokąd? skąd? którędy?, np. Wróciłam (gdzie?) do Polski;
- sposobu - określa sposób wykonania czynności; odpowiada na pytania: jak? w jaki sposób?, np. Czuję się (jak?) źle;
- celu - wskazuje cel wykonywanej czynności; odpowiada na pytania: po co? w jakim celu?, np. Biegnij (po co?) po pomoc;
- warunku - określa, pod jakim warunkiem dana czynność może być wykonana; odpowiada na pytania: pod jakim warunkiem? w jakim wypadku?, np. Zdam ten egzamin, (pod jakim warunkiem?) jeśli się pouczę;
- przyczyny - wskazuje powód, dla którego dana czynność została wykonana; odpowiada na pytania: dlaczego? z jakiego powodu?, np. Organizuję przyjęcie (z jakiego powodu?) z okazji urodzin;
- przyzwolenia - określa warunki umożliwiające wykonanie czynności; odpowiada na pytania: mimo czego? mimo co?, np. Nie poddał się, (mimo czego?) mimo strachu;
- stopnia i miary - określa intensywność czynności; odpowiada na pytania: jak bardzo? w jakim stopniu?, np. Przyjechałeś (jak bardzo?) bardzo szybko.
Okolicznik - sposoby wyrażenia
Na podstawie powyższych przykładowych zdań widać, że okolicznik może być wyrażony m.in.: rzeczownikiem w przypadku zależnym (czyli innym niż mianownik lub wołacz), przysłówkiem, zaimkiem przysłownym, wyrażeniem przyimkowym.
Należy pamiętać, że okoliczniki są wyrazami podrzędnymi (określającymi) wobec wyrazów nadrzędnych (określanych). Tworzą jednak z nimi związek przynależności, tzn. określają orzeczenia, ale nie są od nich zależne gramatycznie (nie odmieniają się tak jak dopełnienia w związku zgody).
Komentarze