Orzeczenie to część zdania, która jest wyrażona czasownikiem. Określa czynność, którą wykonuje podmiot, stan, w którym się znajduje, lub proces, któremu podlega.
Należy zapamiętać, że zdanie zawierające jedno orzeczenie nazywamy zdaniem pojedynczym. Takie, które ma dwa orzeczenia, zdaniem złożonym. Natomiast gdy w zdaniu występują trzy orzeczenia lub więcej - wielokrotnie złożonym. Co ciekawe, danego wypowiedzenia nie możemy nazwać zdaniem, jeśli nie zawiera orzeczenia.
Orzeczenie - rodzaje
Zgodnie z głównym podziałem wyróżniamy orzeczenia:
- czasownikowe,
- imienne.
Orzeczenie czasownikowe
Jest wyrażone osobową formą czasownika.
Przykład:
Jutro pójdę na zakupy.
W przypadku zdań bezpodmiotowych orzeczenie jest wyrażone czasownikiem w formie bezosobowej.
Przykład:
Podczas turnieju rozdano zawodnikom medale.
Orzeczenie czasownikowe jest też nazywane prostym, ponieważ zazwyczaj występuje w postaci jednego wyrazu.
Orzeczenie imienne
Składa się z dwóch części: łącznika (wyrażonego osobową formą czasownika być, zostać, stać się) i orzecznika (wyrażonego inną częścią mowy niż czasownik).
Przykład:
W przyszłości zostanę strażakiem.
Zdarza się, że w niektórych zdaniach w funkcji łącznika występuje słowo posiłkowe to.
Przykład:
Ewelinka to wnuczka Staszka.
Łącznik możemy czasami opuścić, wówczas orzeczenie imienne składa się tylko z orzecznika. Tego typu orzeczenie jest charakterystyczne dla poezji (bywa nazywane eliptycznym).
Przykład:
Pies najlepszym przyjacielem człowieka. (opuszczony został łącznik jest)
Orzeczenie modalne
To trzeci rodzaj orzeczenia, ale występuje znacznie rzadziej niż pozostałe. Składa się przynajmniej z dwóch części: czasownika modalnego (można, trzeba, należy, warto lub powinno się) oraz dowolnego czasownika wyrażonego w formie bezokolicznikowej.
Przykład:
W tym miejscu można hałasować.
Komentarze