Pisownia partykuły „nie” nie zawsze wydaje się prosta. Nic w tym zresztą szczególnie dziwnego. Przecież w jednych przypadkach zapisujemy ją łącznie z daną częścią mowy, a w innych oddzielnie. Kłopotliwe pod tym względem mogą być także imiesłowy przymiotnikowe. Warto zatem poznać obowiązujące zasady.
Cząstka „nie” z imiesłowami przymiotnikowymi – razem czy osobno?
Partykułę „nie” z imiesłowami przymiotnikowymi czynnymi i biernymi zapisujemy rozdzielnie, np. niezrobiony, nieżyjący, niezdobyty, niepijący, niekochający, niekochany.
Pisownia łączna obowiązuje bez względu na interpretację znaczeniową – czasownikową lub przymiotnikową.
Od 2026 roku zapis łączny jest w tym przypadku jedyną poprawną formą. Zasady pisowni obowiązujące do 2026 roku dopuszczały świadomą pisownię rozdzielną, a pisownię łączną jedynie zalecały.
Czym są imiesłowy przymiotnikowe?
Warto przy okazji przypomnieć sobie, czym są imiesłowy przymiotnikowe – to nieosobowe formy czasownika o cechach przymiotników. Wśród nich wyróżnia się:
- imiesłowy przymiotnikowe czynne (z końcówkami -ący, -ąca, -ące, np. rosnący, żyjący, idący)
- oraz imiesłowy przymiotnikowe bierne (z końcówkami -ny, -na, -ne lub -ty, -ta, -te, np. zrobiony, czytany, jedzony).
Imiesłowy przymiotnikowe i cząstka „nie” – wyjątki
Zasady pisowni mówią wyraźnie, że cząstkę „nie” z imiesłowami przymiotnikowymi należy zapisywać rozdzielnie. Pod tym względem są jednak pewne wyjątki, które koniecznie trzeba znać.
Pisownia rozdzielna obowiązuje w następujących przypadkach:
- w przeciwstawieniach, np. nie leżący, lecz siedzący, nie bawiący, tylko nudzący;
- w konstrukcjach, w których ośrodkiem jest spójnik „ani” lub „ni”, np. nie piszący ani nie czytający, ani nie kochający, ani nie kochany.
Komentarze