Zasady pisowni ą i ę

Pisownia ą i ę sprawia nam niekiedy sporo trudności. Nie ma się zresztą czemu dziwić. Największy kłopot polega bowiem na tym, że w tym przypadku litery nie zawsze oddają współczesną wymowę. Sprawdź zasady używania liter ą oraz ę.  

Litera ą – zakres użycia 

Literę Ą piszemy:

• w wyrazach rodzimych i spolszczonych przed literami f, w, s, z, ś, ź, ż oraz dwuznakami sz, ch, np. 
  wąs, wiąz, mąż, wąchać, gałąź;
• w wyrazach rodzimych i spolszczonych przed literami p, b, t, d, c, ć, k, g oraz dwuznakami dz, cz, dź, np. 
  gorący, mąka, ząb, prąd, kąt, kąpiel; 
  (W tych przypadkach ą wymawiamy jako on, om, oń);
• na końcu czasowników w trzeciej osobie liczby mnogiej w czasie teraźniejszym, które w pierwszej osobie liczbie pojedynczej kończą się na -ę, -am lub -em, np.     
  piszą, jedzą, rozumieją; 
• w formach czasu przeszłego przed literą ł, np. 
  wziął, płynąłem;
• na końcu rzeczowników, przymiotników, zaimków, liczebników oraz imiesłowów żeńskich w narzędniku w liczbie pojedynczej, np. 
  ręką, stroną, prawą, nową, zgiętą; 
• na końcu przymiotników oraz odmieniających się przymiotnikowo zaimków, liczebników i imiesłowów rodzaju żeńskiego w bierniku, np. 
  tamtą, chorą, wspólną; 
• na końcu rzeczowników w bierniku liczby pojedynczej – pani, waćpani, jaśniepani, mospani, np.
  (przepraszam) panią, (zapewniam) waćpanią.    

Litera ę – zakres użycia 

Literę Ę piszemy:

• w wyrazach rodzimych i spolszczonych przed literami f, w, s, z, ś, ź, ż oraz dwuznakami sz i ch, np.
  mięso, więzy, przedsięwzięcie, pięść, węższy, węszyć, węch;
• w wyrazach rodzimych i spolszczonych przed literami p, b, t, d, c, ć, k, g oraz dwuznakami dz, dź, cz, np.
  ręce, prędko, pięć, zręb, pręga, 
  (W tych przypadkach ę wymawiamy jako en, em, eń);
• na końcu rzeczowników (w mianowniku lub bierniku) rodzaju nijakiego w liczbie pojedynczej, np. 
  imię, ramię, kocię, pisklę, znamię;
• na końcu rzeczowników (bierniku) rodzaju żeńskiego w liczbie pojedynczej, np. 
  córkę, lampę, miskę, siostrę, wodę; 
• na końcu krótkich form zaimkowych (się, cię);
• na końcu czasowników w pierwszej osobie liczby pojedynczej czasu teraźniejszego i przyszłego, jeśli w drugiej osobie występuje końcówka -esz, -isz lub -ysz, np. 
  mówię, planuję, krzyczę, gotuję,
• w formach czasu przeszłego przed l oraz ł, np. 
  wzięli, płynęli, wzięła.