Zasady pisowni ch i h

Pisownia h i ch może wydawać się niełatwa. Szczególnie że dwuznak ch i litera h w wymowie są zasadniczo identyczne. Ich pisownią rządzą jednak pewne zasady, które warto poznać, by nie popełniać błędów. W pozostałych przypadkach należy sięgnąć po słownik. 

Zasady pisowni ch 

Dwuznak CH piszemy:

• jeżeli w innych formach tego samego wyrazu lub w wyrazach pokrewnych ch wymienia się na sz, np. 
  mucha – musze, duch – dusza, suchy – suszy; 
• kiedy ch występuje po literze s, np. 
  schudnąć, schabowy, wyschnąć, schody; 
• na końcu wyrazu, np. 
  pośpiech, dach, o kotach, o panach, ładnych, kochanych, 

(Wyjątek pod tym względem stanowią niektóre wyrazy zapożyczone, np. druh, shoah);   

• w wyrazach nieodmiennych, np. 
  ciach, trach;
• w wyrazach rozpoczynających się od cząstek chalko-, chiro-, chondro-, choreo-, chrono-, chryzo-, np. 
  choreografia, chronologia, chirotechnika. 

Zasady pisowni h 

Literę H piszemy: 

• jeżeli w innych formach tego samego wyrazu lub w wyrazach pokrewnych h wymienia się na g, np.
  wahać się – waga,
• jeżeli w innych formach tego samego wyrazu lub w wyrazach pokrewnych h wymienia się na ż, np.
  druhna – drużyna,
• jeżeli w innych formach tego samego wyrazu lub w wyrazach pokrewnych h wymienia się na z, np.
  błahy – błazen;
• w wyrazach rozpoczynających się od cząstek -halo, -heks, hekto-, helio-, hetero-, higro-, hiper-, hipo-, homeo-, homo-, hydro-, np. 
  halogen, heksametr, hologram, hematokryt, hektolitr, heteroseksualny, hydrofor;
• po literze z, np.
  zhańbiony, zhardzieć.