Interpunkcja
zasady i sprawdzanie

Witamy w naszym serwisie. Tutaj poznasz zasady interpunkcji oraz automatycznie sprawdzisz wprowadzony tekst pod względem prawidłowości wstawienia przecinków, kropek, średników i innych znaków przestankowych. Poza interpunkcją sprawdzana jest również pisownia (ortografia).

Przecinek - zasady użycia

W języku polskim przecinki są ściśle związane ze strukturą zdania.

Przecinek stawiamy:

- pomiędzy połączonymi bezpośrednio równorzędnymi wyrazami zdania pojedynczego np. Uczymy się dziś polskiego, matematyki i fizyki.
- przed wyrazami i wyrażeniami powtarzanymi np. Ta książka jest bardzo, bardzo cenna.
- w zdaniach podrzędnie złożonych między zdaniem nadrzędnym i podrzędnym np. Na matematyce dowiedziałam się, że kwadrat to też prostokąt..
- w zdaniach podrzędnych wplecionych w zdania nadrzędne. W tym przypadku zdanie wplecione wydzielamy dwoma przecinkami np. Należy zgromadzić składniki, zgodnie z załączonym przepisem, i dodawać je zgodnie z podaną kolejnością..
- pomiędzy zdaniami współrzędnie złożonymi połączonymi bezspójnikowo np. Peleton ruszył, pokonał pierwszy zakręt i zatrzymał się przed przejazdem.
- rozdzielając zdania współrzędnie złożone spójnikami przeciwstawnymi (a, ale, i [gdy powtarza się w zdaniu], lecz, jednak, jednakże, zaś, wszakże, owszem, natomiast, tylko, tylko że, jedynie, przecież, raczej, tymczasem, za to) np. Skakał i wysoko, i daleko..
- rozdzielając zdania współrzędnie złożone spójnikami wynikowymi (więc, dlatego, toteż, to, zatem, wobec tego, skutkiem tego, wskutek tego) np. Był spóźniony, więc postanowił zamówić taksówkę..
- rozdzielając zdania współrzędnie złożone spójnikami wyjaśniającymi (czyli, to jest, to znaczy, innymi słowy) np. Czasowniki w języku polskim mają koniugację, czyli odmieniają się przez osoby, czasy, tryby, strony, liczby, aspekty i inne kategorie gramatyczne..
- przed powtarzającym się spójnikiem o ile pełni tę samą funkcję.
- oddzielając imiesłowy przysłówkowe zakończone na -ąc, -wszy, -łszy z wyjątkiem imiesłowu wyjąwszy, którego przecinkiem się nie wydziela np. Robiła makijaż, szykując się do wyjścia..
- przed wtrąceniami wprowadzanymi przez połączenia spójników z przysłówkami i zaimkami (albo lepiej, albo raczej, ani nawet, ani też, czy może, czy raczej, i to, lub raczej itd.).
- po wyrazach wyrażających okrzyk: ach, hej, halo, o, ho, oj. np. Halo, czy to ty?..
- oddzielając w zdaniu wyrazy i wyrażenia występujące w wołaczu np. Podaj mi tę książkę, Kasiu..

Przecinka nie stawiamy:

- przed następującymi spójnikami: albo, ani, bądź, czy, i, lub, niż, oraz, tudzież. np. Chcę zostać strażakiem albo policjantem.
- przed członem porównawczym wprowadzonym przez wyrazy jak, jakby, jako, niż, niby, niby to, niczym, ni to, podobnie – chyba że mają wyraźnie charakter dopowiedzenia.np. Jesteś piękna jak róża!.
- przed spójnikiem czy łączącym zdania współrzędne rozłączne np. Idziesz na szkoły czy zostajesz w domu?.
- pomiędzy dwoma niejednorodnymi okolicznikami.
- przed itd., itp.
- po wyrazach i wyrażeniach wprowadzających takich jak: jednak, jednakże, niemniej jednak, w efekcie, w rezultacie, dlatego, dlatego też, a zatem, toteż, w praktyce, z reguły, w zasadzie, zasadniczo, przede wszystkim, na ogół, dodatkowo, podobnie, tym samym, w szczególności, ponadto, na przykład, wreszcie, jednocześnie, prawdopodobnie, w pewnym stopniu, toteż.
- po rozpoczynających zdanie wyrażeniach typu: zgodnie z, bez względu na, niezależnie od, w świetle, stosownie do, w odniesieniu do, w związku z, w odróżnieniu od, wobec, na podstawie, na mocy, w następstwie, w wyniku, w przypadku, ze względu na, na zasadzie odstępstwa od, co do, o ile nie następuje po nich żadne wtrącenie. Np. W świetle przepisów było to legalne.
- po formule kończącej list np. Z poważaniem.
Zasady użycia średnika

W przeciwieństwie do przecinka służy do oddzielania wyłącznie samodzielnych gramatycznie i logicznie członów. Od kropki natomiast odróżnia go mniejsza moc (większa jednak niż w przypadku przecinka); mimo to niemal zawsze można go zastąpić kropką, zmieniając zdanie zawierające średnik w dwa zdania. Po średniku kolejną część wypowiedzenia piszemy małą literą.

Średnik, w języku naturalnym, używany jest w rozbudowanych wypowiedzeniach złożonych i do oddzielania pojedynczych zdań, samodzielnych pod względem myślowo-pojęciowym.

Kropka - zasady użycia

Najczęstszym zastosowaniem kropki w piśmie jest zakończenie zdania lub równoważnika zdania. Bywa też często używana do tworzenia skrótów (jednak nie zawsze).
Innym zastosowaniem kropki w piśmie jest tworzenie liczebników porządkowych z liczebników głównych w skróconym, cyfrowym zapisie zdania.

Kropę stawiamy

- po liczebnikach porządkowych zapisanych cyframi arabskimi np. lata 20., 1. Pułk Czołgów. Jeśli z kontekstu jednoznacznie wynika, że został użyty liczebnik porządkowy, można kropkę pominąć.
- zwyczajowo stawia się kropkę po cyfrach rzymskich w tytułach rozdziałów np. III. Zasady użycia średnika.<
- oddzielając godziny od minut np. 10.00-12.30.
- po cudzysłowie (także wtedy, gdy cytowane jest całe zdanie) np. lCarlos Ruiz Zafón napisał w książce Cień wiatru: "Książki są lustrem: widzisz w nich tylko to co, już masz w sobie".
- po nawiasie zamykającym (także wtedy, gdy w nawias wzięto całe zdanie) np. W języku polskim używamy dziesięciu znaków interpunkcyjnych (kropki, średnika, przecinka, dwukropka, myślnika, wielokropka, pytajnika, wykrzyknika, nawiasu i cudzysłowiu).

Kropki nie stawiamy

- po tytułach i nagłówkach np. Wyniki wyborów prezydenckich.
- po liczebnikach porządkowych, które został zapisane cyframi rzymskimi XII wiek.
- po cyfrze oznaczającej datę, jeśli miesiąc zapisano słownie lub cyframi rzymskimi np. 11 maja, 12 III 2016 r.
- przy zapisywaniu godzin np. otwarte w godz. 10–17
Dwukropek - zasady użycia

Dwukropkiem wprowadzamy wyliczenia, uzasadnienia, wyszczególnienia, cytaty, wyniki oraz wyjaśnienia.

Dwukropek stawiamy

- w wyliczeniach, jeśli wyliczenie szczegółów zostało poprzedzone określeniem ogólnym np. Warto stosować znaki przestankowe: kropki, przecinki, dwukropki, średniki, wykrzykniki, pytajniki, wielokropki, myślniki, nawiasy oraz znaki cudzysłowu.
- w wyliczeniach, jeśli w zdaniu występuje podmiot szeregowy i orzeczenie w liczbie mnogiej np. Moje ulubione przedmioty w liceum to: matematyka, angielski i biologia.

Dwukropka nie stawiamy:

- w wyliczeniach, jeśli składają się one tylko z dwóch wyrazów lub wyrażeń np. W szkole uczymy się języka angielskiego i polskiego.
- jeśli wyliczenie nie zostało poprzedzone określeniem ogólnym, dwukropek nie jest wymagany np. Użyte znaki przestankowe to kropka, przecinek i wielokropek.
- w wyliczeniach, jeśli w zdaniu występuje podmiot szeregowy i orzeczenie w liczbie pojedynczej, dwukropek nie jest wymagany np. W rankingu krajów prowadzi Irlandia, Dania i Anglia.
Wielokropek - zasady użycia

Wielokropek używany zazwyczaj na końcu zdania, dla zaznaczenia fragmentów pominiętych. Może być on również wykorzystany do oznaczenia zawieszenia głosu, przerwania wypowiedzi, rozczarowania, ironii itp.
Dla przykładu użycie wielokropka do nieoczekiwanego urwania wypowiedzi to np. Zaczął recytować: „Litwo, Ojczyzno moja! Ty jesteś …”, ale nagle zaniemówił.
Użycie wielokropka przed nieoczekiwanymi słowami ilustruje następujący przykład: Rozejrzał się po pokoju i zobaczył… pustkę.

Zasady interpunkcji zostały opracowane na podstawie serwisu Wikipedia (licencja CC BY-SA 3.0 Unported License i GNU Free Documentation License) oraz Międzyinstytucjonalnego Przewodnika Redakcyjnego Unii Europejskiej.